معرفی کتاب

دستورکار آزمایشگاه میکروب شناسی

 تالیف بابک براتی

امیدوارم که با پاسخگویی به سوالات شما عزیزان و مشاوره در پروژه های شما ، کمکی به دوستان و شیفتگان علم میکروبیولوژی کرده باشم.  پس  منتظر نظرات و سوالات شما هستم

مشخصات مختصری از کتاب

فصل اول

  آزمایشگاه میکروبشناسی و مشاهده میکروارگانیسم‌ها

            هدف ازاین فصل، آشنایی دانشجویان با آزمایشگاه میکروب‌شناسی و ابزارهای مورد استفاده در آن بوده و از طرفی نیز آشنایی ابتدایی با برخی از میکروارگانیسم‌های معمول و دسته بندی ابتدایی آنها برای دانشجویان مورد نظر است.  لذا در این راستا ابتدا مقررات کار در آزمایشگاه میکروب‌شناسی مطرح شده و به دنبال آن کمک‌های اولیه در صورت بروز حادثه وایجاد آلودگی بیان شده است تا قبل از ورود دانشجو به آزمایشگاه ایمنی و سلامت او در نظر گرفته شده باشد. وسایل و دستگاه‌های مورد استفاده در آزمایشگاه میکروب‌شناسی به طور اختصار توضیح داده شده‌اند که البته دستگاه میکروسکوپ نوری به طور ویژه بررسی و بیان شده چراکه نحوة کار صحیح با آن برای دانشجو مهم خواهد بود. پس از آموزش کار با دستگاه میکروسکوپ، برای آشنایی اولیه با عموم میکروارگانیسم‌ها اقدام به توضیح مختصری از دسته‌بندی آنها نموده و با آموزش  نحوة اندازه‌گیری میکروسکوپی سعی در آشکار نمودن خصوصیات بیان شده برای میکروارگانیسم‌ها  را داشته‌ایم. لذا تمرین و ممارست در آزمایش مشاهده میکروارگانیسم‌های آب حوض را برای ایجاد مهارت در دانشجو و درک بهتر  تفاوت‌ها و شباهت‌های آنها با هم را‌ برای دانشجویان ضروری می‌دانیم.

فهرست مطالب موجود در این فصل

مقررات کار در آزمایشگاه میکروب‌شناسی    

کمک‌های اولیه در آلودگی‌های میکروبی       

وسایل و دستگاه‌های آزمایشگاه میکروب‌شناسی    

میکروسکوپ نوری    

-         آزمایش استفاده از عدسی خشک ضعیف

-          آزمایش استفاده از عدسی خشک قوی

-          آزمایش استفاده از عدسی روغنی (عدسی100)

-          کالیبراسیون و اندازه‌گیری میکروسکوپی  

مشاهده میکروارگانیسم‌ها  

-         تک یاخته‌ها   

-          جلبک‌ها  

-          سیانو باکترها    

مشاهده حرکت باکتری‌ها     

فصل دوم

رنگ آمیزی و شمارش باکتری‌ها

هدف از این فصل ایجاد مهارت در روش‌های مختلف رنگ‌آمیزی و مشاهده باکتری‌ها زیر میکروسکوپ است به نحوی که دانشجو با انجام رنگ‌آمیزی‌های خاص قادر به مشاهده و شناسایی قسمت‌های مختلف باکتری مانند کپسول، اسپور، دانه‌های ذخیره‌ای، تاژک، هسته و ... بوده و ضمن مشاهدهآنهاشناخت بهتری نسبت به باکتری‌ها پیدا نماید.

      در ادامه این فصل روش‌های مختلف شمارش باکتری‌ها مورد مطالعه و آزمایش قرار گرفته است لذا دانشجو پس از کسب مهارت‌های لازم در شمارش باکتری‌ها باید توانایی محاسبه رشد و تکثیر باکتری‌ها و ترسیم منحنی رشدآنهارا کسب کرده باشد.

      شایان ذکر است که اگر دانشجویان ساختمان باکتری‌ها و نحوه رشد و نموآنهارا قبل از انجام آزمایش‌ها مطالعه نمایند به جزئیات آزمایش‌ها بهتر پی برده و درک صحیح‌تری نسبت بهآنهاپیدا خواهند نمود. 

 فهرست مطالب موجود در این فصل

 رنگ آمیزی باکتری‌ها  

-         رنگ آمیزی ساده   

-          رنگ آمیزی منفی   

-          رنگ آمیزی گرم       

-          رنگ آمیزی دیواره سلولی    

-          رنگ آمیزی اسپور   

-          رنگ آمیزی اسید فست   

-         رنگ آمیزی کپسول   

-          رنگ آمیزی دانه‌های ولوتین یا متاکروماتیک     

-          رنگ آمیزی دانه‌های چربی   

-          رنگ آمیزی دانه‌های پلی ساکاریدی   

-          رنگ آمیزی هسته باکتری‌ها به روش فولگن  

-          رنگ آمیزی تاژک   

شمارش باکتری‌ها   

-         شمارش باکتری‌های زنده    

-         شمارش کلی باکتری‌ها  

-         استفاده از گسترش برید      

-          استفاده از لام‌ مخصوص شمارش    

-          استفاده از دستگاه اسپکتروفتومتری    

ترسیم منحنی رشد باکتری‌ها    

  -  شمارش باکتری‌های زنده    

-         شمارش کلی باکتری‌های زنده و مرده

 فصل سوم

ساخت محیط کشت و کشت باکتری‌ها

در این فصل ابتدا با آزمایش‌های گوناگون از محیط پیرامون، سطوح بدن و دهان، پی به وفور میکروب‌ها در اطراف خود خواهیم برد. لذا بدیهی است که هنگام کار باید به نحوی عمل کنیم که این میکروب‌های پیرامون منجر به آلودگی و ایجاد اشکال در نمونه‌های مورد آزمایش نگردد. به عبارت دیگر در تهیه و ساخت محیط کشت و حتی هنگام انتقال میکروب‌ به کشت باید به گونه‌ای عمل شود که میکروب‌های موجود در هوا، خاک، سطح میز کار، دهان، سطح دست‌ها و ... وارد محیط کشت نشوند. به اصطلاح، آزمایش در شرایط سترون انجام شود.برای ایجاد چنین شرایطی باید ابتدا وسایل و مواد را به روش‌های مناسب سترون نمود سپس تلقیح نمونه و آزمایش مورد نظر را در زیر هود زیستی و یا در کنار شعله گاز انجام دهیم تا مانع ورود میکروب‌های موجود در هوا و ... به محیط‌های کشت شویم.

پس از کسب مهارت در کشت باکتری‌ها و توانایی در ایجاد شرایط سترون برای کشت، نحوه خالص سازی و تهیه پرگنه و کشت خالص را مورد آزمایش و تمرین قرار خواهیم داد و بعد از آن به بررسی خصوصیات مارکروسکپی باکتری‌ها و ویژگی‌های پرگنه آنها خواهیم پرداخت. 

فهرست مطالب موجود در این فصل

-         کشت میکروب‌های موجود در هوا

-          کشت میکروب‌های موجود در خاک

-          کشت میکروب‌های موجود در سطح میزکار

وفور میکروب‌ها در سطح بدن  

وفور میکروب‌های در دهان   

لزوم سترون سازی و روش‌های آن   

-         استفاده از دستگاه فور برای سترون کردن  

-          استفاده از دستگاه اتوکلاو برای سترون کردن  

-          استفاده از صافی‌ها برای سترون کردن  

-          استفاده از جوشاندن برای سترون کردن  

تهیه و ساخت محیط کشت میکروب‌ها

-         تهیه محیط کشت درون پلیت   

-          تهیه محیط کشت شیب‌دار درون لوله  

-         استفاده از مواد اولیه برای ساخت PDA   

کشت و تکثیر میکروب‌ها  

-         کشت میکروب در لولة حاوی محیط کشت مایع  

-          کشت در لوله حاوی محیط کشت جامد  

کشت خالص و پرگنه تک  

-         استفاده از رقت برای ایجاد پرگنه خالص 

-          استفاده از کشت خطی برای ایجاد پرگنه خالص 

-          مشخصات پرگنه باکتری‌ها 

 فصل چهارم

اثر عوامل محیطی بر میکروب‌ها

 در آزمایش‌های این فصل اثر عوامل فیزیکی و شیمیایی مختلف بر باکتری‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد تا شناخت کامل و دقیقی از فیزیولوژی باکتری‌ها و مقاومت‌‌های متفاوت آنها نسبت به عوامل گوناگون حاصل شود.

     نوع اثر هر عامل بر باکتری‌ ها، هدف اصلی در این فصل است اما هدف دیگر وجود اختلاف و گوناگونی این اثرات بر باکتری‌های مختلف است به عبارت دیگر باکتری‌ها با هر عاملی (به طور مثال: دما، PH ، فشار اسمزی و اکسیژن)

کنش‌های مختلفی دارند و می‌توان بر اساس اثرات هر یک از عوامل، باکتری‌ها

را به دسته‌هایی تقسیم بندی نمود که هر دسته از آنها کنشی یکسان در برابر آن عامل داشته باشند.

 لذا درک صحیح  این گونه تقسیم بندی‌‌ها و نوع اثرات عوامل بر باکتری‌ها،  به دانشجویان توصیه می‌شود.

فهرست مطالب موجود در این فصل

 -         آزمایش تعیین TDP

-          اثر دما بر رشد باکتری‌ها 

-          اثر دما بر تولید رنگدانه باکتری‌ها   

اثر اشعه فرابنفش   

اثر غلظت یون هیدروژن(PH) بر باکتری‌ها   

اثر فشار اسمزی بر باکتری‌ها   

اثر اکسیژن بر باکتری‌ها   

بررسی اثر برخی از مواد ضدمیکروبی  

-         آزمایش استفاده از دیسک کاغذی  

-          آزمایش ایجاد حفره در محیط کشت   

-         آزمایش بررسی اثر سکه  

-         تعیین ضریب فنلی برای مواد ضدعفونی کننده   

اثر متقابل میکروب‌ها

-         هم‌سفرگی   

-         همکاری باکتریایی  

-         بازدارندگی میکروبی

 فصل پنجم

بررسی قدرت آنزیمی باکتری‌ها و کاربرد آن

 بسیاری از باکتریها در چرخه حیات نقش تجزیه مواد آلی و برگرداندن دوباره آنها به چرخة مواد را دارند. این عمل تجزیه مواد آلی به کمک آنزیم‌های گوناگونی صورت می‌گیرد که باکتری‌ها توان بالایی در ساخت و تولید آن را داشته و به کمک آن زیست می‌کنند. بررسی قدرت آنزیمی باکتری‌ها باعث شناخت و درک بهتر از میکروارگانیسم‌ها خواهد شد . بدین منظور در این فصل تعدادی از آنزیم‌های باکتری‌ها مورد بررسی قرار داده می‌شود تا دانشجو با نحوه انجام آزمایش و چگونگی تفسیر نتایج آن آشنا شده و توانایی انجام آن را برای سایر باکتری‌ها نیز کسب نماید . مهم‌تر از آن این‌که دانشجو باید با موارد و علل پاسخ‌های کاذب در هر آزمایش آشنا شود تا نتایج کسب شده توسط او قابل اطمینان باشد. 

این آزمایش‌ها در حقیقت آزمایش‌های بیوشیمیایی مربوط به باکتری‌ها هستند که برای جداسازی و شناسایی آنها نیز بکار می‌روند . سعی شده است تا در انتهای فصل به طور اختصار اشاره‌ای به کاربرد این آزمایش‌ها در تشخیص و تعیین هویت باکتری‌ها بشود و دانشجو با نحوه کاربرد آزمایش‌های بیوشیمیایی برای شناسایی و تعیین هویت باکتری‌های مجهول و یا جداسازی آنها از هم آشنا شده و قادر به استفاده از تکنیک‌های مینیاتوری برای انجام این آزمایش‌ها باشد.

فهرست مطالب موجود در این فصل

آزمایش کاتالاز 

آزمایش اندول   

آزمایش متیل رد   

آزمایش وژپرسکوئر  

آزمایش سیترات   

آزمایش هیدرولیز نشاسته   

آزمایش دکربوکسیلاز   

آزمایش دآمیناز   

آزمایش ذوب ژلاتین  

آزمایش اوره‌آز   

آزمایش تخمیر قندها   

آزمایش بتادر‌گالاکتوزیداز(       ( ONPG

آزمایش کوآگولاز

آزمایش احیای نیترات  

آزمایش اکسیداز

آزمایش فسفاتاز

آزمایش لستیناز

آزمایش داکسی ریبونوکلئاز

کاربرد آنزیم‌ها در شناسایی باکتری‌ها

بررسی خصوصیات بیوشیمیایی باکتری‌ها  

شناسایی و افتراق باکتری‌ها  

جداسازی و شناسایی باکتری‌های مخلوط  

شناسایی و تعیین هویت باکتری‌ها   

روش API20E برای تشخیص انتروباکتریاسه‌ها در آزمایشگاه  

خلاصه‌ای از اصول فیزیکی و شیمیایی در سیستم API20E     

فصل ششم

ژنتیک باکتری‌ها

 باکتری‌ها به علت سادگی ساختار ژنومی بهترین نمونه برای آزمایش‌های ژنتیکی و اطلاع یافتن از واقعیت‌ها و قوانین حاکم بر آن هستند. بر همین اساس ژنوم باکتری‌ها به طور وسیع مورد آزمایش‌های مختلف قرار گرفته و بسیاری از حقایق علم ژنتیک از این آزمایش‌ها حاصل شده است .

در این فصل تنها به طور گذرا برخی از  این آزمایش‌ها مورد بررسی واقع خواهند شد لذا از وارد نمودن آزمایش‌های غیر ضروری صرف‌نظر  شده تا به اجمال نگاهی مختصر به قوانین حاکم بر ژنتیک باکتری‌ها داشته و این فصل  باعث  شناخت ملموس‌تر دانشجویان از چگونگی عملکرد ژنتیک باکتری‌ها گردد

فهرست مطالب موجود در این فصل

 -         جداسازی باکتری‌های جهش یافته با استفاده از رپلیکا پلیت   

-         جداسازی باکتری‌های جهش یافته با استفاده از پلیت شیبدار   

-          استفاده از اشعه فرا بنفش   

تشخیص مواد جهش‌زا و سرطان‌زا با آزمایش ایمز  

تکثیر ویروسهای باکتریایی    

-         جداسازی فاژها از مگس   

-          جداسازی فاژ از فاضلاب یا گندآب   

هم‌یوغی در باکتری‌ها  

 فصل هفتم

میکروب‌شناسی خاک

 خاک محیطی است که بسیاری از باکتری‌ها در آن زندگی می‌کنند. بیشتر این باکتری‌ها در تجزیه مواد نقش داشته و برخی نیز در چرخه موادی هم‌چون ازت، فسفر، گوگرد و ... نقش دارند. آشنایی با میکروب‌شناسی خاک نه تنها باعث درک درست و صحیحی از متابولیسم، فیزیولوژی و روابط متقابل باکتری‌ها می‌شود بلکه می‌تواند مبنایی برای جداسازی باکتری‌های صنعتی نیز قرار گیرد.

هدف از این فصل آشنایی دانشجویان با آزمایش‌های مختلف میکروب‌شناسی خاک است که ورود به  گسترة زیبای دیگری از این علم را برای  ذهن کنجکاو و پرسش‌گر ایشان فراهم می‌نماید. لذا هنگام انجام آزمایش‌ها از مطالعات جانبی و آموخته‌های خود در فصول گذشته نیز برای تفسیر نتایج آزمایش‌ها استفاده نمایید.

آزمایش‌های این فصل به گونه‌ای طراحی شده‌اند که دانشجویان قادر به طراحی آزمایش‌های مشابه یا تحقیقات کلاسی مختلف در مورد باکتری‌های خاک باشند.

فهرست مطالب موجود در این فصل

-         مشاهده میکروسکوپی خاک   

-          آزمایش قرار دادن لام در خاک   

شمارش و جداسازی میکروارگانیسم‌های خاک  

-          شمارش میکروارگانیسمهای خاک به روش کخ

-         آزمایش مستقیم میکروسکوپی(روش استروگر)  

-          آزمایش به روش کشت در محیط غنی شده   

روابط متقابل میان میکروارگانیسم‌ها  

جداسازی باکتری‌های بی‌هوازی اسپوردار از خاک   

-         استفاده از حرارت جهت اخراج اکسیژن    

-          استفاده از مواد احیا کننده( روش کالکویست)   

-          استفاده از جار بی‌هوازی بروئر   

جداسازی و مطالعه میکروارگانیسم‌های تجزیه کنندة سلولز   

 مطالعه باکتری‌های تثبیت کننده ازت به صورت غیرهم‌زیست  

-          جداسازی تثبیت کننده‌های هوازی بویژه ازتوباکترها

-          جداسازی تثبیت کننده‌های بی‌هوازی بویژه کلستریدیوم پاسترواینوم  

 مطالعه باکتری‌های تثبیت کننده ازت به صورت هم‌زیست   

مطالعه کیفیت شوره برداری در خاک    

مطالعه کیفیت شوره‌گذاری در خاک   

 فصل هشتم

میکروبشناسی آب

 میکروب‌شناسی آب خود فصل بزرگی از میکروب‌شناسی است اما در این فصل بیشتر آب‌های قابل شرب و شیرین مورد آزمایش قرار گرفته‌اند و روش‌های شناسایی آلودگی آنها نیز مورد نظر است. در ادامه سعی شده است تا دانشجویان را با باکتری‌های بزرگ آهن و باکتر‌های گوگردی آشنا نمود. شاید باعث تشویق دانشجویان به تحقیق‌های کلاسی و طراحی روش‌هایی برای جداسازی باکتری‌های مختلف از آب شود. در این راستا روش‌های جداسازی برخی باکتر‌های خاص از قبیل باکتر‌های فتوسنتز کننده ، باکتری‌های گوگردی و باکتری‌های آهن  از آب، طراحی و  تدوین شده است.

فهرست مطالب موجود در این فصل

 میکروب‌شناسی آب    

-         آزمایش کمی آب   

آزمایش‌های بهداشتی آب   

-         آزمایش کلی متری   

MPN (پانزده لوله‌ای - نه لوله‌ای-  ده لوله‌ای- پنج لوله‌ای)

-         بررسی کیفیت آب با استفاده از صافی‌های باکتری‌شناسی

-          بررسی کیفیت آب با جداسازی استرپتوکوک‌های مدفوعی

-          بررسی کیفیت آب با جداسازی کلستریدیوم پرفرینجنس  

مشاهده باکتری‌های آهن و گوگرد   

-         مشاهده باکتری‌های آهن   

-          مشاهده باکتری‌های گوگردی   

-         جداسازی باکتری‌های آهن  

-          جداسازی باکتری‌های گوگردی    

 جداسازی و مشاهده باکتری‌های فتوسنتز کننده  

-         باکتری‌های گوگردی سبز رنگ  

-         استفاده از استوانه وینوگرادسکی  

تعیین BOD  آب 

 فصل نهم

میکروب‌شناسی مواد غذایی

 میکروب‌شناسی مواد غذایی نیز یکی از شاخه‌های علم میکرب‌شناسی است که در آن به بررسی کیفی مواد غذایی از لحاظ میکروب‌های موجود در مواد غذایی پرداخته شده و استانداردهایی در مورد نوع و تعداد باکتری‌های موجود در هر نوع ماده غذایی خاص تعیین و تدوین شده است.

رشد میکروب‌ها در مواد غذایی همیشه عامل فساد و تباهی ماده غذایی نیست بلکه در بسیاری از موارد باعث تولید فرآورده‌هایی دیگر، ایجاد طعم‌های مناسب و تغییرات مورد نیاز در ماده غذایی نیز هستند.

در این فصل با انجام آزمایش‌های مختلف ضمن فراگیری چگونگی ره‌گیری باکتری‌های بیماری‌زا در مواد غذایی برای  کنترل بیماری‌های منتقله از طریق غذا، سعی در شناخت صحیح از میکروب‌شناسی مواد غذایی برای دانشجویان را داریم.

 فهرست مطالب موجود در این فصل

آزمایش اثر انگشتان دست کارکنان مراکز غذایی

 بررسی میکروب‌شناسی شیر   

رنگ آمیزی نیومن

شمارش باکتری‌های شیر   

شمارش به روش کخ

شمارش به روش بوری

شمارش مستقیم به روش برید

جداسازی و شمارش کلی‌فرم‌ها از شیر

شمارش کلی‏فرم‏ها به روش MPN   

شمارش کلی‏فرم‏ها در محیط انتخابی جامد

بررسی کیفیت شیر با احیایی آبی متیلن  

بررسی میکروبی سبزیجات منجمد شده  

شمارش باکتری‌های موجود در بستنی

شمارش میکروارگانیسم‌های سرماگرا در مواد غذایی

شناسایی آلیسایکلوباسیلوس اسیدوترستریس در آب میوه

جداسازی و شمارش انتروکوک‌های روده‌ای 

جستجوی انتروکوک‌های روده‌ای

جستجوی سالمونلا در مواد غذایی

شناسایی و شمارش کلستریدیوم پرفرنجنس در مواد غذایی

جستجوی کلستریدیوم پرفرنجنس

جستجوی‌ سودوموناس‌ و استافیلوکوک ‌در مواد بهداشتی‌

جستجوی‌ سودوموناس‌ آئروژینوزا

جستجوی‌ استافیلوکوکوس‌ اورئوس

 فصل دهم

میکروب‌شناسی صنعتی

 میکروب‌شناسی صنعتی شاخه‌ای از علم میکرب‌شناسی است که میکروارگانیسم‌ها  را در خدمت صنعت گرفته و از فعالیت بیوشیمیایی آن‌ها استفاده می‌کند تا مواد خاصی را تولید نماید.

محققین این شاخه از علم میکروب شناسی، میکروب‌هایی را انتخاب کرده و محیط کشت مناسب و شرایط مساعد

(تهویه، بهم زدن محیط، PH و درجه حرارت)را برای آن تعیین نموده و با انجام

فرآیند در لوله آزمایش و ارلن، طرح را برای اجرا در سطح کارخانه آماده می‌کنند.

 تهیه آنزیمهای آمیلاز ، انورتاز ، پروتئیناز و...، تولید انواع اسیدهای آلی مانند اسید گلوکونیک، اسید اگزالیک و اسید سیتریک، تولید برخی از آنتی بیوتیک‌ها مانند پنی‌سیلین، استرپتومایسین، تولید مخمر نانوایی و حلال‌های صنعتی، ارتقای کیفی و کمی در استخراج نفت، تولید حشره کش‌ها، تولید انرژی و تولید پروتئین با استفاده از میکروارگانیسم‌ها، نمای کوچکی از نقش میکروب شناسی صنعتی در جهان امروز است.

در این فصل با انجام آزمایش‌های مختلف ضمن فراگیری چگونگی جداسازی میکروارگانیسم‌های صنعتی از محیط و استفاده از آن‌ها در تولید مواد ، سعی شده است که اصول صحیح کار در این زمینه به دانشجویان عزیز آموزش داده شود.

 فهرست مطالب موجود در این فصل

 استفاده از باکتری‌ها برای تولید ماست 

 استفاده از تخمیر میکروبی برای تولید کلم شور 

 جداسازی مخمر و تولید الکل

 جداسازی مخمرمولد الکل

 بررسی توانایی تخمیر

 مقایسه قدرت تخمیر در مخمرها

 تولید الکل

 جداسازی آسپرژیلوس نایجر و تولید اسید سیتریک

 جداسازی آسپرژیلوس نایجر مولد اسید سیتریک

 تولید آزمایشگاهی اسید سیتریک

 تعیین میزان اسید سیتریک تولید شده با تیتراسیون

 جداسازی و خالص سازی اسید سیتریک تولید شده

 جداسازی لکونوستوک مزانتروئیدس و تولید دکستران

 تولید دکستران از سویه جداسازی شده

 تولید دکستران با استفاده از آنزیم دکستران ساکاراز

 جداسازی موکور یا رایزوموکور و تولید آسپارتیک پروتئاز

 جداسازی رایزوموکور مولد آسپارتیک پروتئاز

 تولید آسپارتیک پروتئاز

 فصل یازدهم

میکروب‌شناسی پزشکی

 میکروب‌شناسی پزشکی از دیرباز مورد شناخت عموم افراد جامعه بوده و حتی می‌توان گفت بیشتر مردم تصورشان از علم میکروب‌شناسی معطوف به این شاخه از علم میکروب‌شناسی است. به هر حال باکتری‌های بیماریزا و ناراحتی‌های متعاقب آن و یا مرگ و میرهای ناشی از شیوع و همه‌گیری‌های بیماری‌های عفونی در جوامع از سالیان بسیار دور تا کنون  باعث ایجاد چهره‌ای ناخوشایند و خطرناک از میکروب‌ها برای سالیان متمادی شده است.

با وجود کتاب‌های بسیار مناسب در خصوص میکروب شناسی پزشکی که توسط اساتید برجسته کشور به رشته تحریر درآمده است در این فصل تنها برای آشنایی اولیه دانشجویان با چگونگی آزمایش‌های میکروب‌شناسی پزشکی، تعدادی از آزمایش‌های تشخیص پزشکی به صورت بسیار ساده بیان می‌شود. لذا مطالعه کتاب‌های تشخیص پزشکی به دانشجویان  توصیه می‌شود.

فهرست مطالب موجود در این فصل

 کشت گلو   

کشت معمول مدفوع   

کشت ادرار   

کشت و آزمایش دستگاه تناسلی  

حساسیت سنجی باکتری‌ها

-         آزمایش استفاده از دیسک (روش کربی بائر)  

-         آزمایش تعیین حداقل غلظت مهاری آنتی‌بیوتیک‌ها  

*

*

*

برای شناسایی باکتری‌ها می‌توان آنها را به بیست گروه مجزا دسته بندی نمود.

            1.     کوکسی‌های گرم مثبت هوازی (میکروکوکوس، استافیلوکوکوس، استرپتوکوکوس، لوکونوستوک، پدیوکوکوس)

            2.     کوکسی‌های گرم مثبت بی‌هوازی (پپتوکوکوس، پپتواسترپتوکوکوس، رومینوکوکوس، سارسینا)

            3.     کوکسی‌هاو کوکوباسیل‌های گرم منفی هوازی (نایسریا، مراگسلا، آسینتوباکتر، پاراکوکوس، لمپروپدیا)

            4.     کوکسی‌های گرم منفی بی‌هوازی (وایونلا، اسیدآمینوکوکوس، مگاسفرا)

            5.     میله‌ای شکل گرم مثبت، هوازی و بدون اسپور (لاکتوباسیلوس، لیستریا، اریزپلوتریکس، کاریفانون)

      6.   اکتینومیست‌ها و دیفتروئیدهای گرم مثبت و هوازی (کرینه‌باکتریوم، آرتروباکتر، بروی‌باکتریوم، سلولوموناس، پروپیونی‌باکتریوم، اوباکتریوم، بیفیدوباکتریوم، مایکوباکتریوم، نوکاردیا،ـ اکتینومیسس، اکتینوپلان‌ها، درماتوفیلوس، فرانکیا، میکربومونوسپورا، استرپتومیسس، استرپتواسپورانژیوم،میکروبیواسپورا)

            7.     کوکسی و میله‌ای هوازی،گرم مثبت و اسپوردار (باسیلوس، اسپورولاکتوباسیلوس، اسپوروسارسینا، ترمواکتینومیسس)

            8.     میله‌ای گرم مثبت، بی‌هوازی و اسپوردار (کلستریدیوم، دسولفوتوماکولم، اسیلوسپیرا)

      9.   میله‌ای و کوکسی گرم منفی، هوازی(سودوموناس، گزانتوموناس، زئوگلوئه، گلوکونوباکتر، استوباکتر، آزوموناس، بایرینکیا، درکسیا، ریزوبیوم، آگروباکتریوم، آلکالی‌ژنز، بروسلا، لژیونلا، تیولوم)

     10.  شیمیولیتوتروف گرم منفی هوازی (نیتروباکتر، نیترواسپینا، نیتروکوکوس، نیتروزوموناس، نیتروزواسپیرا، نیتروزوکوکوس، تیوباسیلوس، سولفولوبوس، تیوباکتریوم، تیوولوم)

          11.   باکتری‌های غلاف‌دار هوازی (اسفروتیلوس، استرپتوتریکس، لپتوتریکس، کرونوتریکس)

     12.  میله‌ای گرم منفی بی‌هوازی اختیاری (اشریشیاکلی، انتروباکتر، کلبسیلا، سالمونلا، شیگلا، پروتئوس، سراشیا، اروینیا، یرسینیا، ویبریو، آئروموناس، فتوباکتریوم)

          13.   میله‌ای گرم منفی بی‌هوازی مطلق (باکتروئیدها، فوزوباکتریوم، لپتوتریشیا)

          14.   متانوژن‌های بی‌هوازی (متانوباکتریوم، متانوترموس، متانوسارسینا، متانوتریکس، متانوکوکوس)

          15.   ارکی‌باکتری‌های هوازی (‌‌هالوباکتریوم، هالوکوکوس، سولفولوبوس، ترموپلاسما)

          16.   ارکی‌باکتری‌های بی‌هوازی (ترموپروتئوس، پیرودیکتیوم، دسولفوروکوکوس)

     17.  خمیده و مارپیچی گرم منفی هوازی (اسپیریلم، آکوااسپیریلم، آزواسپیریلم، اوسئانواسپیریلم، کمپیلوباکتر، بدلوویبریو، میکروسیکلوس، پلوزیگما)

          18.   خمیده و مارپیچی گرم منفی بی‌هوازی (دسولفوویبریو، سوکسینی‌ویبریو، بوتیری‌ویبریو، سلنوموناس)

          19.   اسپیروکت‌های هوازی (اسپیروکتا، کریستی‌اسپیرا، ترپونما)

          20.   اسپیروکت‌های بی‌هوازی (بورلیا، لپتوسپیرا)

                     ¯   گروه‌های خاص:

-    باکتری‌های لغزنده (میکسوکوکوس، آرکانژیوم، کیستوباکتر، ملیت‌آنژیوم، استیگماتلا، پلی‌آنژیوم، نانوسیستیس، کندرومیسس، سیتوفاگا، اسپوروسیتوفاگا، فلکسی‌باکتر، هرپتوسیفون، ساپروسپیرا، بژیاتوآ، تیوتریکس، تیوپلوکا، آکروماتیوم، لوکوتریکس، ویترئوسیلا، سیمون‌سیلا، آلی‌زی‌یلا)

-    باکتری‌های جوانه‌زن ضمائم‌دار (هیفومیکروبیوم، هیفوموناس، کالوباکتر، آستیکاکالیس، پلانکتومیسس، آنکالومیکروبیوم، پروستکومیکروبیوم، متالوژینوم، بلاستوباکتر، سلی‌بریا، گالیونلا، نوسککیا)

-       انگل‌های اجباری (ریکتزیا، کوکسیلا، کلامیدیا)

-       مایکوپلاسماها ( مایکوپلاسما، آکل‌پلاسما، اسپیروپلاسما)

-    فتوتروف‌های بی‌هوازی (رودواسپیریلم، رودوسودوموناس، رودومیکروبیوم،کروماتیوم، تیوسیستیس، تیوسارسینا، تیوکاپسا، تیواسپیریلم، تیوپدیا، آموبوباکتر، اکتوتیورودواسپیرا، لمپروسیستیس، تیودکتیون، کلروبیوم، پرستوکوکلوریس، پلودیکتیون، کلروهرپتون، کلروفلکسوس)

فتوتروف‌های هوازی (سینه‌کوکوس، گلوئه‌ئوکاپسا، گلوئه‌ئوتس، گلوئه‌ئوباکتر، پلوروکاپسا، درموکارپا، میکسوسارسینا، اسیلاتوریا، اسپیرولینا، لینگبیا، فورمیدیوم، پلکتونما، آنابنا، نوستوک، کالوتریکس، فیشرلا